Rond Prinsjesdag 2026 wordt duidelijker wat het kabinet wil doen met een aantal fiscale vrijstellingen voor bos-, natuur- en landbouwgrond. Behalve de landbouwvrijstelling in de inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting (onbelaste waardeontwikkeling bij cultuurgronden agrarisch in eigen gebruik) staat nu ook andere vrijstellingen ter discussie.
Aanleiding is het SEO-rapport dat in mei aan de Tweede Kamer is aangeboden waarbij 7 specifieke vrijstellingen behandeld zijn. In dit artikel gaat het over twee belangrijke vrijstellingen in de overdrachtsbelasting: de cultuurgrondvrijstelling en de kavelruilvrijstelling.
De cultuurgrondvrijstelling zorgt er nu voor dat je bij aankoop van landbouwgrond onder voorwaarden geen overdrachtsbelasting betaalt. Een belangrijke voorwaarde is dat je de komende 10 jaren de gekochte grond in agrarisch gebruik moet blijven.
Het algemene tarief overdrachtsbelasting is 10,4% is. Een wijziging kan zeker grote financiële gevolgen hebben. Koop je bijvoorbeeld grond voor € 1.000.000, dan kan het wegvallen van de vrijstelling mogelijk zelfs leiden tot € 104.000 extra belastingdruk.
Waarom staat de vrijstelling ter discussie?
Volgens SEO sluit het oorspronkelijke doel van de cultuurgrondvrijstelling, verbetering van de landbouwstructuur, niet meer goed aan bij het huidige beleid. De overheid kijkt tegenwoordig breder naar het landelijk gebied, met aandacht voor onder meer natuur, water, stikstof, infrastructuur en woningbouw. Ook wordt bij een gewone grondtransactie niet altijd getoetst of die echt bijdraagt aan structuurverbetering.
Tegelijkertijd is de vrijstelling in de praktijk juist heel belangrijk gebleven. Zij houdt grondtransacties beter betaalbaar en kan van belang zijn bij bedrijfsontwikkeling, extensivering, kavelverbetering, bedrijfsopvolging binnen de familie en het beschikbaar houden van pachtgrond. Een aanpassing of afschaffing raakt dus niet alleen de koper van grond, maar kan ook doorwerken in pachtprijzen en investeringsbeslissingen.
De vraag is of de huidige vrijstelling blijft, of dat er andere voorwaarden of een (verlaagd) tarief gaat komen.
Ook kavelruil blijft een aandachtspunt
Ook de kavelruilvrijstelling ligt onder het vergrootglas. Kavelruil is in de agrarische praktijk een belangrijk instrument om percelen beter te laten aansluiten bij je bedrijf, rijafstanden te beperken en vrijwillige gebiedsprocessen mogelijk te maken. De vrijstelling voorkomt dat overdrachtsbelasting een drempel vormt bij zulke ruiltransacties.
SEO ziet wel een reden voor overheidsingrijpen bij kavelruil, maar vindt dat het doel van de vrijstelling duidelijker moet worden vastgelegd en beter moet worden getoetst. De regeling is per 2025 al aangescherpt. Als het kabinet nog verder ingrijpt, kan dat gevolgen hebben voor lopende en toekomstige kavelruiltrajecten.
Wat kun je nu doen?
Op dit moment is nog niet bekend of het kabinet de vrijstellingen behoudt, aanpast of afschaft. Wel is duidelijk dat Prinsjesdag belangrijk wordt. Heb je concrete plannen voor aankoop of verkoop van landbouwgrond, kavelruil, bedrijfsopvolging, herstructurering of pacht? Breng dan tijdig in beeld wat een wijziging van de vrijstellingen voor jou kan betekenen. Soms is het verstandig om scenario’s door te rekenen of fiscale voorbehouden op te nemen in afspraken.
Heb je vragen over jouw situatie? Neem dan contact op met het agrarisch team van OOvB in Wanroij. Wij denken graag met je mee over de mogelijke gevolgen voor jouw bedrijf.
Let op: dit artikel is gebaseerd op de stand van zaken in juni 2026, dus vóór Prinsjesdag 2026. De definitieve besluitvorming kan hiervan afwijken.
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2026Z09524&did=2026D21473
Terug
